Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΕΛΑΟΥ · ΑΦΙΕΡΩΜΑ

Δίια
εν Ολύμπω

Από την αρχαία Μακεδονία έως τις σύγχρονες διοργανώσεις της Κατερίνης, τα Δίια αφηγούνται μια ξεχωριστή ιστορία αθλητισμού. Μια ιστορία τόσο δεμένη με την πόλη, ώστε η αναβίωση των αγώνων έγινε ένας από τους λόγους για τους οποίους ιδρύθηκε ο Αρχέλαος.

1956

Ο σύλλογος ιδρύεται με σκοπό και τα Δίια

1957

Η πρώτη σύγχρονη διοργάνωση

1987

Ο Δίος Δρόμος

2017

Οι αγώνες συνεχίζονται

01 Η ΑΡΧΑΙΑ ΑΦΕΤΗΡΙΑ

Πριν από τον Αρχέλαο, υπήρχε το Δίον.

Στη σκιά του Ολύμπου, το Δίον ήταν τόπος λατρείας, συνάντησης και γιορτής. Εκεί, στην καρδιά της αρχαίας Μακεδονίας, οι αγώνες προς τιμήν του Ολυμπίου Δία και των Μουσών ένωναν τη σωματική προσπάθεια με τη μουσική, το θέατρο και την κοινή γιορτή.

413–399 π.Χ.Η βασιλεία του Αρχέλαου Α΄ της Μακεδονίας

Στα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ., επί βασιλείας του Αρχέλαου Α΄, οι εορτές του Δίου απέκτησαν ιδιαίτερη αίγλη. Οι αρχαίες μαρτυρίες συνδέουν τον Μακεδόνα βασιλιά με την καθιέρωση ή την αναδιοργάνωση των «Ολυμπίων». Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης αναφέρει εννέα ημέρες εορτασμού, μία για καθεμιά από τις Μούσες.

Δεν γνωρίζουμε κάθε λεπτομέρεια των αρχαίων αγωνισμάτων, γνωρίζουμε όμως τη σημασία που είχε ο τόπος: το ιερό του Δία, στους πρόποδες του βουνού που ήταν συνδεδεμένο με την ελληνική μυθολογία. Αυτή ακριβώς την ιστορική μνήμη επέλεξαν να τιμήσουν οι άνθρωποι της Κατερίνης πολλούς αιώνες αργότερα.

Τα σύγχρονα «Δίια» δεν αποτελούν αδιάκοπη συνέχεια των αρχαίων εορτών. Είναι μια συνειδητή αναβίωση της ιδέας τους, προσαρμοσμένη στον αθλητισμό της νεότερης εποχής.

Για την αρχαία παράδοση: Διόδωρος Σικελιώτης, Βιβλιοθήκη 17.16 · αρχαίο στάδιο Δίου · αρχαιολογικό πάρκο Δίου.

ΤΟΠΟΣ & ΜΝΗΜΗ

Το Δίον, ο τόπος που ενέπνευσε την αναβίωση

Από τα ιερά και τα αρχαία μνημεία του Δίου ξεκινά ο συμβολικός δεσμός των αγώνων με την ιστορία του τόπου. Στη φωτογραφία, το Ιερό του Ολυμπίου Διός όπως σώζεται σήμερα.

Φωτογραφία: Carole Raddato · Wikimedia Commons · CC BY-SA 2.0 · Προσαρμογή μεγέθους

02 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΙΔΡΥΣΗΣ

Ο σύλλογος που γεννήθηκε και για τα Δίια.

Στην Κατερίνη του 1956, μια ομάδα ανθρώπων οραματίστηκε κάτι περισσότερο από ένα νέο αθλητικό σωματείο: έναν σύλλογο που θα καλλιεργούσε τον στίβο και θα έφερνε ξανά στη ζωή τους αγώνες με το όνομα της αρχαίας μακεδονικής παράδοσης.

Η πρωτοβουλία ξεκίνησε με τον επιθεωρητή Σωματικής Αγωγής Γεώργιο Ευθυμίου, τον δικηγόρο Ιωάννη Μαντζαρόπουλο και συνεργάτες τους. Το πρώτο καταστατικό συντάχθηκε στις 29 Απριλίου 1956. Στο κείμενό του υπήρχε ήδη, ρητά, η ετήσια διοργάνωση των «Δίιων» στην Κατερίνη ή στο αρχαίο Δίον. Στις 18 Μαρτίου 1957, η Νομαρχία Πιερίας καθιέρωσε επισήμως τους αγώνες με την απόφαση 4060. Και στις 30 Ιουνίου 1957 το όραμα έγινε πραγματικότητα με τα πρώτα σύγχρονα Δίια στο Δημοτικό Πάρκο Κατερίνης.

ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ · ΑΡΘΡΟ 4, § β΄

«Η κατά παν νόμιμον μέσον προαγωγή του κλασικού αθλητισμού και η κατ’ έτος διοργάνωσις εν Κατερίνη ή εν τω Αρχαίω Δίω αθλητικών αγώνων υπό την επωνυμίαν ΤΑ ΔΙΙΑ ή ΟΛΥΜΠΙΑ ΕΝ ΔΙΩ».

Άρθρο 4, §β΄ του ιδρυτικού καταστατικού · εγκρίθηκε με απόφαση Πρωτοδικείου Κατερίνης 38/1957
03 Η ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Μια διοργάνωση που δεν σταμάτησε να επιστρέφει.

Τίποτα από αυτά δεν έγινε εύκολα. Οι πρώτοι αγώνες οργανώθηκαν με τον ενθουσιασμό μιας νεαρής πόλης και συνέχισαν μέσα από διακοπές, αναβολές και αλλαγές εποχής. Πίσω από τις χρονολογίες κρύβονται μικρές ιστορίες αποφασιστικότητας που δίνουν στα Δίια τον χαρακτήρα τους.

ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΤΕ ΤΙΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥΣ

Διαλέξτε μια περίοδο και ακολουθήστε τα σημαντικότερα γεγονότα.

1956–1977

Η ιδέα γίνεται θεσμός.

1956–57

Η ίδρυση του Αρχέλαου το 1956 και η απόφαση της Νομαρχίας το 1957 ανοίγουν τον δρόμο για τους πρώτους αγώνες στο Δημοτικό Πάρκο Κατερίνης.

1968

Τα Δ΄ Δίια γίνονται τον Οκτώβριο στο Εθνικό Στάδιο, δείχνοντας ότι η διοργάνωση έχει πλέον αποκτήσει σταθερή θέση στον αθλητικό χάρτη της πόλης.

1971

Η έγκριση της ομοσπονδίας φθάνει μόλις δύο εβδομάδες πριν από την προγραμματισμένη έναρξη. Οι αγώνες δεν προλαβαίνουν να οργανωθούν και αναβάλλονται.

1974–75

Οι σχολικές εξετάσεις μεταθέτουν τα Ε΄ Δίια για τις 22–23 Ιουνίου 1974. Τον επόμενο χρόνο ακολουθούν τα ΣΤ΄, στις 21–22 Ιουνίου.

1976–77

Η κακοκαιρία ματαιώνει τη διοργάνωση του 1976. Τα Ζ΄ Δίια προκηρύχθηκαν για τις 4–5 Ιουνίου, αλλά το πρόγραμμα περιορίστηκε στο Σάββατο 4 Ιουνίου 1977.

Οι αγώνες διασχίζουν τις δεκαετίες και εξακολουθούν να φέρνουν νέους αθλητές στην Κατερίνη.

04 ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΤΙΓΜΕΣ

Στιγμές που έμειναν στον στίβο.

Πίσω από κάθε διοργάνωση κρύβονται οι επιδόσεις των αθλητών. Μερικές από αυτές διασώθηκαν με ακρίβεια — γραμμένες σε αποτελέσματα αγώνων και καταλόγους επιδόσεων.

1980Ι΄ Δίια

63,02 μ. στον ακοντισμό.

Ο Παπαδημητρίου του Αρχέλαου καταγράφεται νικητής στον ακοντισμό ανδρών. Την ίδια διοργάνωση, η ομάδα του συλλόγου παίρνει την πρώτη θέση στα 4×100 μ. γυναικών με 53,4 δευτερόλεπτα.

1985ΙΒ΄ Δίια

Ένα άλμα 7,40 μ.

Ο 16χρονος Κώστας Κουκοδήμος αγωνίζεται στην Κατερίνη και φτάνει τα 7,40 μέτρα στο μήκος — μια επίδοση που διατηρεί ξεχωριστή θέση στις ιστορικές καταγραφές του ελληνικού στίβου.

2016Δίια εν Ολύμπω · 28 Μαΐου

Μια νέα γενιά πρωταγωνιστεί.

Η Βάγια Δάμπλια επικρατεί στα 200 μ. με 25,15 δευτερόλεπτα, η Άννα Κιάφα στα 400 μ. εμπόδια με 1:04,76 και η Αθανασία Κουκοδήμου στο μήκος κορασίδων με 5,47 μ. Στις μικρότερες ηλικίες, ο Θεόδωρος Βροντινός κερδίζει τα 80 μ. παμπαίδων με 9,70, η Άννα Χατζηπουργάννη τα 80 μ. παγκορασίδων με 11,02 και η Στυλιανή Κωνσταντινίδου τα 300 μ. παγκορασίδων με 40,91.

Αναλυτικά αποτελέσματα 2016
2017Δίια εν Ολύμπω · 2 Ιουνίου

Τέσσερις νίκες, μια νέα γενιά.

Ο Κωνσταντίνος Τσιανάκας τερματίζει πρώτος στα 800 μ. παίδων με 2:05,51. Στις κορασίδες, η Στυλιανή Κωνσταντινίδου νικά στα 200 μ. με 25,69, η Νεφέλη Στύλου στα 400 μ. με 58,81 και η Αικατερίνη Ρέχα στα 100 μ. εμπόδια με 14,60. Όλες οι πρωτιές προέρχονται από τον αναλυτικό πίνακα αποτελεσμάτων της διοργάνωσης που δημοσιεύτηκε στο StivoZ.

Αποτελέσματα Δίιων 2017
05 ΤΟ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟ ΕΓΓΡΑΦΟ

1977.
Η επιστροφή των αγώνων.

Έναν χρόνο μετά την αναβολή που προκάλεσε η κακοκαιρία, ο Αρχέλαος κάλεσε ξανά τα σωματεία της χώρας στο Εθνικό Στάδιο Κατερίνης. Η προκήρυξη των Ζ΄ Δίιων μάς ταξιδεύει στο καλοκαίρι του 1977: στα αγωνίσματα, στους όρους συμμετοχής και στη γλώσσα μιας άλλης εποχής.

ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΥΠΟ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

Τα Δίια του 1977 στις εφημερίδες.

Δύο αυθεντικά αποκόμματα του «Θάρρους» Δράμας φωτίζουν την προετοιμασία και μια αλλαγή του αγωνιστικού προγράμματος. Τα δημοσιεύματα διατηρούνται μαζί με τα αυθεντικά φύλλα της εφημερίδας.

06 ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΕΙΣ & ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Τρεις εποχές, τρεις αυθεντικές εικόνες.

Οι προκηρύξεις και τα προγράμματα είναι οι πιο άμεσοι μάρτυρες της ιστορίας. Δεν περιγράφουν απλώς μια διοργάνωση: μας δείχνουν πώς καλούνταν οι αθλητές, ποια αγωνίσματα ξεχώριζαν και πώς άλλαζε η μορφή των Δίιων με τα χρόνια. Επιλέξτε οποιοδήποτε έγγραφο για να το δείτε σε μεγαλύτερη διάσταση.

ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΖΩΝΤΑΝΕΥΕΙ · 1975

Τα ΣΤ΄ Δίια στον κινηματογραφικό φακό.

21 Ιουνίου 1975. Το Εθνικό Στάδιο Κατερίνης, τα αγωνίσματα και οι αθλητές της εποχής, σε αυθεντικά ασπρόμαυρα πλάνα από τους αγώνες «Δίια».

Ιστορικό φιλμ02:03Προβολή 16:9

Πηγή οπτικοακουστικού υλικού: ΑΡΧΕΙΟ ΕΡΤ Α.Ε.

Το φιλμ παραχωρήθηκε από τη Διεύθυνση Αρχείου της ΕΡΤ αποκλειστικά για προβολή στην ιστοσελίδα και στο ψηφιακό μουσείο του Γ.Α.Σ. «Ο Αρχέλαος».

1975 · ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ»

Η πρώτη θέση του Αρχέλαου στις εφημερίδες.

Η εφημερίδα «Μακεδονία» κατέγραψε τους νικητές των ΣΤ΄ Δίιων και τη γενική βαθμολογία, όπου ο Αρχέλαος κατέκτησε την πρώτη θέση.

1975ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ

1975: οι αγώνες που επέμειναν να γίνουν.

Η πρώτη προκήρυξη είχε ορίσει τους αγώνες για το τέλος Μαΐου. Τελικά τα ΣΤ΄ Δίια πραγματοποιήθηκαν στις 21–22 Ιουνίου 1975. Το έγγραφο μάς φέρνει κοντά στον τρόπο με τον οποίο οργανωνόταν τότε μια μεγάλη αθλητική συνάντηση.

Το καλοκαίρι εκείνο έμεινε και στον κινηματογραφικό φακό: στις 21 Ιουνίου 1975, μια ασπρόμαυρη κάμερα 16 χιλιοστών κατέγραψε στιγμές από τα αγωνίσματα στο Εθνικό Στάδιο Κατερίνης. Αρχείο ΕΡΤ · Δίια 1975

Αρχείο προκηρύξεων Γ.Α.Σ. Αρχέλαος
1995ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ

1995: ο Η΄ Δίος Δρόμος από το Δίον στην Κατερίνη.

Δημοσίευμα για το Σαββατοκύριακο 17–18 Ιουνίου 1995 ανακοινώνει τα ΚΒ΄ Δίια και τον Η΄ Δίο Δρόμο. Για την Κυριακή 18 Ιουνίου αναφέρει αγώνα 15.500 μέτρων από τον αρχαιολογικό χώρο του Δίου έως την Πλατεία Ελευθερίας Κατερίνης.

Αποτελέσματα Αγώνων Στίβου & Αποκόμματα Τύπου (1992–1997), σελ. 37
07 ΕΝΑ ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΜΝΗΜΗΣ

1985: μια επιστροφή αφιερωμένη στον Δημήτριο Γιάνναρο.

Όταν τα Δίια επέστρεψαν το 1985, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών στο στάδιο, η διοργάνωση απέκτησε και έναν βαθιά ανθρώπινο χαρακτήρα: αφιερώθηκε στη μνήμη του Δημητρίου Γιάνναρου, ο οποίος είχε υπηρετήσει τον σύλλογο από τη θέση του προέδρου. Ένα δημοσίευμα της εποχής μάς διασώζει αυτή την αφιέρωση και θυμίζει ότι η ιστορία των αγώνων είναι πάνω απ’ όλα ιστορία ανθρώπων.

1985ΑΦΙΕΡΩΣΗ

«Τα ΙΒ΄ Δίια — 1985»

Αφιερωμένα στη μνήμη του προέδρου Δημητρίου Γιάνναρου · δημοσίευμα εποχής

08 Ο ΔΡΟΜΟΣ ΚΑΙ Η ΦΛΟΓΑ

Όταν η ιστορία βγήκε στον δρόμο.

Το 1987 τα Δίια βγήκαν πέρα από τα όρια του σταδίου. Με τον πρώτο Δίο Δρόμο, οι δρομείς ξεκινούσαν από τον τόπο της αρχαίας γιορτής και κατευθύνονταν στην Κατερίνη. Η φλόγα, που μεταφερόταν συμβολικά από το Δίον, έδωσε στη διοργάνωση μια ιδιαίτερη τελετουργία. Οι αρχειακές πηγές καταγράφουν την εξέλιξη του αγώνα, χωρίς όμως να έχουν διασωθεί ακόμη όλες οι ακριβείς οδικές χαράξεις του.

1987

1ος Δίος Δρόμος

15,5 χιλιόμετρα

1995

8ος Δίος Δρόμος

15,5 χιλιόμετρα · 18 Ιουνίου

2002

11ος Δίος Δρόμος

23 χιλιόμετρα, σύμφωνα με την προκήρυξη

Η ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΔΙΟΥ ΔΡΟΜΟΥ

Από το αρχαίο Δίον στην Κατερίνη.

1987–1995

Αφετηρία 1995: αρχαιολογικός χώρος Δίου Τερματισμός 1995: Πλατεία Ελευθερίας Κατερίνης

Άνοιγμα στον κανονικό χάρτη

Τα σημεία του 1995 αναφέρονται σε δημοσίευμα για τον αγώνα της 18ης Ιουνίου. Η διακεκομμένη γραμμή ενώνει συμβολικά τις τοποθεσίες και δεν αποτυπώνει την ακριβή αγωνιστική διαδρομή του 1987 ή του 1995.

ΟΠΤΙΚΟΑΚΟΥΣΤΙΚΟ ΤΕΚΜΗΡΙΟ · 1991

Δίια Βετεράνων: η κάμερα του 1991.

Στιγμιότυπα από τους αγώνες στίβου βετεράνων «Δίια» στην Κατερίνη, στις 8 Σεπτεμβρίου 1991. Δείτε το αρχειακό βίντεο στο YouTube.

Δίια Βετεράνων · Κατερίνη8 Σεπτεμβρίου 1991 · Βίντεο 8:15 · Άνοιγμα στο YouTube
09 ΑΠΟ ΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΑ

Τι αποκαλύπτουν οι αποφάσεις πίσω από τους αγώνες;

Πριν ακουστεί ο αφέτης, κάποιος έπρεπε να οργανώσει τους αγώνες, να εξασφαλίσει το στάδιο, να καλέσει αθλητές και να ξεπεράσει κάθε εμπόδιο. Τα πρακτικά των διοικήσεων μάς επιτρέπουν να γνωρίσουμε αυτή την αθέατη πλευρά των Δίιων. Ανοίξτε τις ιστορίες και ανακαλύψτε τι συνέβαινε πίσω από κάθε διοργάνωση.

Κάθε διοργάνωση ήταν μια συλλογική προσπάθεια, που ξεκινούσε πολύ πριν από την πρώτη εκκίνηση.

10 Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

Η ιστορία ενός τόπου, μέσα από τον στίβο.

Από το αρχαίο Δίον έως το σύγχρονο στάδιο της Κατερίνης, το νήμα των Δίιων ενώνει διαφορετικές γενιές. Άνθρωποι που οργάνωσαν, αθλητές που αγωνίστηκαν και θεατές που χειροκρότησαν έδωσαν ζωή σε έναν θεσμό με βαθιές ρίζες στην Πιερία.

Οι φωτογραφίες, οι προκηρύξεις και οι μνήμες του συλλόγου μας επιτρέπουν να ξανασυναντήσουμε αυτές τις στιγμές — και να τις παραδώσουμε στις επόμενες γενιές.

1956
ΣήμεραΜια ιστορία που συνεχίζεται.

Ιστορικό τεκμήριο